ADMINISTRACJA GRANICY PAŃSTWOWEJ. Istnienie granicy państwowej stwarza szereg problemów związanych z jej ochroną, przekraczaniem czy eksploatacją bogactw naturalnych. Sprawy te są regulowane prawem wewnętrznym. Przykładowo, ochrona granic jest określona w Polsce dekretem z 23 III 1956 oraz — zmieniającym art. 9 — dekretem z 22IV 1959. Stosownie do nich przekroczenie granicy państw, dozwolone jest tylko [...]
AIDEMÉMOIRE, nazwa pisma stosowanego w korespondencji dyplomatycznej, w zasadzie bądź wręczanego w toku oficjalnej rozmowy między min. spraw zagr. lub in. wysokiego stopnia urzędnikiem jednego państwa a przedstawicielem dyplomatycznym drugiego, bądź — w nawiązaniu do uprzedniej rozmowy — załączanego do noty słownej (+• noty dyplomatyczne). A.m., z reguły, przedstawia poglądy państwa w jakiejś spornej sprawie [...]
AZYL POLITYCZNY, zw. też azylem terytorialnym, polega na .udzieleniu zezwolenia na wjazd oraz pobyt cudzoziemcom prześladowanym za swe przekonania i działalność polit., religijną czy naukową. Osoba uzyskująca azyl korzysta z gwarancji, że nie zostanie wydana na żądanie państwa swego obywatelstwa. Tak więc udzielenie azylu oznacza wyłączenie w stosunku do zainteresowanej osoby możliwości* ekstradycji. W powszechnym [...]
BAZY WOJSKOWE NA OBCYM TERYTORIUM, położone na terytorium drugich państw specjalnie przygotowane ośrodki, wyposażone w lotniska, przystanie, koszary, magazyny, warsztaty, szpitale itp., zaopatrzone w magazyny żywności, amunicji, materiałów pędnych i in., mające stałe garnizony. Służą do okresowego stacjonowania i bieżącego zaopatrywania sił zbrojnych oraz stanowią punkt wyjściowy do działań o charakterze wojsk, lub wojskowopolicyjnym zarówno [...]
BRATERSKA POMOC WZAJEMNA, w deklaracji partii komunistycznych i robotniczych uważana jest za najbardziej istotny przejaw zasady internacjonalizmu socjalistycznego w stosunkach międzynar. (* internacjonalizm proletariacki). Teoretycznie wyprowadzana jest z doktryny o stosunkach międzyludzkich w społeczeństwie socjalistycznym. Jako polit. zasada stosunków międzynar. w obozie socjalistycznym wywodzi się z zasady>wzajemnych korzyści. Zwana jest pomocą braterską, ponieważ ma realizować [...]
BRON ZAKAZANA, środki walki, których u1 życia zabrania prawo konfliktów zbrojnych. Jeśli nie liczyć pierwszej próby wyeliminowania pewnych broni, podjętej w prawie kościelnym w XIII wM a dotyczącej proc i kusz, zakazy takie zostały sformułowane w drodze umownej dopiero w XIX w. W podpisanej 11X111868 deklaracji petersburskiej umawiające się strony zobowiązały się nie używać żadnych [...]
CHRZEŚCIJAŃSKA DEMOKRACJA (chadecja), ruch społ.polit., złożony gł. z katolików, istniejący w Europie Zach. i w Ameryce Łacińskiej pod postacią stronnictw chrześ cijańskodemokratycznych, chrześcijańskich związków zawodowych oraz organizacji środowiskowych, który — kierując się zasadami katolickiej doktryny społ. — zamierza rozwiązywać problemy społeczeństwa kapitalistycznego wg wskazań doktrynalnych Kościoła, lecz przy zachowaniu samodzielności działania względem władzy eklezjastycznej. W [...]
CURZONA LINIA. U VII1920, w związku z konferencją w Spa (5—16 VII 1920), bryt. min. spraw zagr. G. N. Curzon zaproponował Rosji Radzieckiej projekt linii demarkacyjnej, na której miały się zatrzymać wojska poi. i radź. po podpisaniu rozejmu 1920. Linia ta została wytyczona w marcu 1919 przez powołaną na konferencji paryskiej 1919 specjalną Komisję do [...]
KODYFIKACJA PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO. formułowanie w sposób bardzie) ścisły i systematyzowanie norm prawa mlędzy nar. w sprawach, w których Istnieje jut znaczna praktyka państw, precedensy i opinie naukowe. Prawo mlędzynar. miało l ma jeszcze w znacznej mierze charakter zwyczajowy, co w konsekwencji oznacza występowanie wielu trudności związanych z ustaleniem tak treści, jak i samego istnienia poszczególnych [...]
KASZMIR, terytorium na pograniczu Indii i Pakistanu, do którego zgłaszały roszczenia oba te kraje. Gdy 1947 powstały Indie i Pakistan, poza ich granicami pozostało księstwo Ł, o którego przyszłości miano zadecydować później. Maharadża sprawujący władzę w K. dążył do przyłączenia tego obszaru do Indii, lecz równocześnie pewna część ludności sprzyjała Pakistanowi W 1947 doszło do [...]